på norsk

Wrzesień 2008

A w numerze między innymi:

Rosną ceny wynajmu mieszkań! Ostatni rok nie był łaskawy dla właścicieli mieszkań. Wartość mieszkań w blokach i kamienicach spadła, a stan ten utrzymywał się przez całe lato. Mieszkania w Norwegii tanieją i jest to szczególnie widoczne w Oslo. Paradoksalnie idzie to w parze ze spadkiem zainteresowania kupnem mieszkań. Ostrożni Norwegowie boją się lokować pieniądze w niepewny ich zdaniem rynek nieruchomości. Biorąc pod uwagę fakt, że ceny mieszkań różnią się znacznie, bo od 50 000 do 200 000 koron w stosunku do roku 2006, wydawać się może słusznym, że Norwegowie chcą przeczekać czas wahań na rynku mieszkaniowym, a co za tym idzie, decydują się na wynajem mieszkania. To pociąga za sobą wzrost popytu na rynku wynajmu, a tym samym wzrost cen. W ostatnim półroczu na przykład ceny wynajmu w Oslo wzrosły o 12%, podczas gdy ceny mieszkań w tej chwili są niższe o około 5,5%. Szczególnie ceny małych metraży w blokach, które należą do najchętniej kupowanych przez "pierwszy raz kupujących”, spadły o 10-15%. Jednocześnie cena wynajmu tych właśnie małych mieszkań poszła w górę. Przyglądając się jednak bliżej rynkowi mieszkaniowemu, możemy dzisiejszą sytuację porównać do roku 2002, kiedy to ceny wynajmu osiągnęły niebotyczne wręcz kwoty. Za mieszkanie jednopokojowe 29 m² płaciło się 6000 NOK, za mieszkanie dwupokojowe (z jedną sypialnią) – 8000 NOK i więcej. Jak widać, ceny sprzed sześciu lat nie różnią się znacznie od dzisiejszych. Kiedy presja na rynku wynajmu jest tak wysoka, naturalnym procesem jest wzrost zainteresowania kupnem mieszkań. Spoglądając więc po raz kolejny wstecz, można założyć, że w ciągu najbliższych dwóch lat wzrośnie popyt na mieszkania, a tym samym ich ceny pójdą w górę. Bez wątpienia bardziej opłacalne jest więc w tej chwili kupno mieszkania niż jego wynajmowanie. Może to być dla nas nawet podwójny zysk. Po pierwsze, oszczędzamy pieniądze, wpłacając miesięczne raty do banku (z czego część to oczywiście realna spłata kredytu) zamiast opłatę za wynajem na czyjeś konto. Po drugie, po roku bądź dwóch latach wzrośnie wartość naszego mieszkania, co w momencie sprzedaży da nam dodatkowy dochód. Tak więc po dwóch latach może się okazać, że mieszkaliśmy w mieszkaniu niejako za darmo! Najlepsze miesiące na kupno mieszkania już niestety minęły. Lipiec to w Norwegii czas wakacji – prawie wszyscy myślą tylko o urlopie. Mało kto jest wtedy zainteresowany kupnem czy sprzedażą, a mała liczba mieszkań na rynku nie zachęca do aktywności finansowej. Ale właśnie wtedy można mieszkanie bądź dom kupić najtaniej. Mimo że do tej pory najbardziej spadły ceny mieszkań, a ceny domów szeregowych i wolnostojących utrzymują się na swoim poziomie, to sezon letni jest specyficznym okresem także przy kupnie domów. Od czerwca do lipca ceny na rynku spadły o 2,2%. Widać, że lipiec sprzyja tylko kupującemu. Rynek mieszkaniowy w Norwegii jest nadal chwiejny i nikt nie jest w stanie przewidzieć, kiedy i czy w ogóle ceny mieszkań pójdą w górę. Co odważniejsi przepowiadają dalsze spadki. Prawda jest taka, że ostatnio wyrosło w Norwegii wiele nowy budynków mieszkalnych, które miały zapewnić swobodny dostęp do mieszkań każdemu, kto miał na to ochotę. Mieszkania te sprzedawano owszem po niskich cenach, ale z dużym kredytem, jaki firma zaciągnęła pod budowę. Spłaty nierzadko odroczone były o 5-10 lat. Ta początkowo interesująca oferta norweskich deweloperów zmniejszyła na jakiś czas popyt na rynku wtórnym mieszkań. Utrzymanie drogiego nowego mieszkania przekracza jednak często cenę wynajmu podobnego mieszkania w starszym budownictwie. Łatwiej jest więc je sprzedać, pozbywając się problemu, i wynająć mieszkanie na czas niestabilnego okresu na rynku nieruchomości. Potem zaś zainwestować w lokal o niskim czynszu i niskim fellesgjeld (kredycie, jaki ciąży na danej spółdzielni). Obrazu na rynku wynajmu dopełnia też dość duża liczba obcokrajowców (w tym Polaków) przenoszących się do Norwegii wraz z rodzinami. W fazie początkowej osiedlania się wynajmują mieszkania, a dopiero później myślą o zakupie. Oznacza to, że na rynku wynajmu mamy w tej chwili w większości osoby, które w niedalekiej przyszłości planują przeprowadzić się do własnego lokum. Prognozując więc, można powiedzieć, że za dwa lata ceny mieszkań wrócą do poziomu wzrostu z 2005 roku, kiedy to w niektórych dzielnicach Oslo, na przykład Kalbakken, roczny wzrost kształtował się na poziomie 20%. Biorąc pod uwagę fakt, że ceny mieszkań należących do OBOS (zrzeszenie spółdzielni) od czerwca do lipca spadły aż o 4,4%, warto się zastanowić i spokojnie z ołówkiem w ręku przeliczyć, co się nam bardziej opłaca – wynajmowanie czy też zakup własnego mieszkania. Klaudia Kirpsza-Jasiczak Czytaj więcej...

Odwołanie od podatku Wynik rozliczenia podatkowego (skatteoppgjør) pokazuje te kwoty, które samemu wpisało się na zeznaniu podatkowym obok kwot wyjściowych, wstępnie wpisanych przez urząd skarbowy. Należy skontrolować, czy kwoty te się zgadzają. Drobne różnice mogą wystąpić na skutek zaokrąglenia kwot. Jeśli uważa się, że urząd skarbowy nieprawidłowo obliczył wartość majątku, dochody lub należny podatek, można złożyć odwołanie od wyniku rozliczenia/naliczonego podatku. Elektroniczny formularz do składania odwołań od podatku będzie dostępny pod koniec tygodnia 25 lub na początku tygodnia 26 2008 roku. Odwołanie musi mieć formę pisemną, musi zawierać wyjaśnienie, co w rozliczeniu podatkowym zostało zrobione błędnie oraz uzasadnienie. Odwołanie można złożyć drogą elektroniczną, za pośrednictwem strony skatteetaten.no lub wysłać jako list do urzędu skarbowego. Terminy odwoływania się W przypadku osób, które otrzymały wynik rozliczenia podatkowego w czerwcu, termin składania odwołań upływa 10 sierpnia, natomiast w przypadku osób, które otrzymały wynik rozliczenia w październiku – 2 listopada. Jeśli w terminie składania odwołań wystosowało się prośbę o informacje konieczne, by móc się odwoływać, termin składania odwołania wynosić będzie 3 tygodnie od momentu wysłania wyjaśnień/informacji przez urząd skarbowy. Jeśli nie otrzymało się obowiązkowego powiadomienia o zmianach, jakie urząd skarbowy poczynił w zeznaniu podatkowym, termin składania podania odwoławczego upływa po trzech tygodniach od momentu dowiedzenia się/zaznajomienia się z poczynionymi zmianami, ale nie może przekroczyć 3 lat od roku podatkowego, którego dotyczy odwołanie. Urząd skarbowy ma obowiązek powiadamiania podatnika, jeśli dokonuje jakichś zmian w jego zeznaniu podatkowym, ale nie musi tego robić w następujących przypadkach: • kiedy urząd skarbowy zmienia te pozycje w zeznaniu, które zawierają oczywiste błędy rachunkowe lub ortograficzne, lub też stanowią ewidentny przykład niezrozumienia ustawy podatkowej, a także w przypadkach, gdy urząd skarbowy nie widzi możliwości, by podatnik był w posiadaniu informacji mających znaczenie dla ostatecznego wyniku rozliczenia podatkowego. • jeśli zmiany w wartości majątku nie przekraczają 20 000 koron. • jeśli zmiany w wysokości dochodu nie przekraczają 1000 koron. • kiedy urząd skarbowy wykreśla pozycje, która nie została uznana jako ulga podatkowa/odpis, a podatnik był już we wcześniejszych latach powiadamiany o takiej samej/podobnej zmianie. • kiedy urząd skarbowy zmienia jakąś pozycję ustalaną uznaniowo, a podatnik był już we wcześniejszych latach powiadamiany o takiej samej/podobnej zmianie. Rozpatrywanie odwołania Otrzymasz potwierdzenie z urzędu skarbowego, że odwołanie zostało odebrane. Jeśli urząd skarbowy uzna odwołanie, przychodzi nowy wynik rozliczenia podatkowego, zgodny z informacjami zawartymi w odwołaniu. Jeśli odwołanie zostaje odrzucone, przychodzi pisemne uzasadnienie takiej decyzji urzędu skarbowego. Decyzję urzędu skarbowego można zaskarżyć do instancji odwoławczej ds. podatkowych (skatteklagenemnda). Utrata praw do odwoływania się Z reguły traci się prawo do rozpatrzenia skargi na wynik zeznania podatkowego jeżeli: • nie złożyło się zeznania podatkowego. • nie dostarczyło się informacji/dokumentów, o które poprosiły władze skarbowe. • składa się odwołanie po terminie. Zapłata niedopłaconego podatku Należy pamiętać o tym, że niedopłacony podatek należy zapłacić w terminie, nawet jeśli składa się odwołanie od rozliczenia. Niedopłacony podatek wpłaca się na konto urzędu skarbowego (skatteoppkreverkontor) w gminie, która rozliczała z podatku. O terminach składania odwołań itp. można przeczytać również na odwrocie wyniku rozliczenia podatkowego (skatteoppgjør). Czytaj więcej...

Polacy w związkach zawodowych W Norwegii istnieje silna tradycja przynależenia do jakiejś organizacji. W sektorze prywatnym 42 proc. pracowników jest członkiem związków zawodowych, a prawie 60 proc. objętych jest umową taryfową. Spośród Polaków pracujących w Norwegii tylko niewielka grupa przynależy do związków zawodowych, mimo iż aktywnie zajmują się one rekrutacją polskich członków. Niewielu Polaków w związkach zawodowych W 2007 roku fundacja badawcza Fafo przeprowadziła badania dotyczące warunków życia i pracy wśród Polaków w okolicach Oslo. Wśród ankietowanych tylko 9 proc. było członkami norweskich związków zawodowych. Większość z nich pracuje w branży budowlanej i to dla norweskich firm wynajmujących pracowników, które należą do związków. Przeprowadzono też oddzielną ankietę wśród polskich członków Fellesforbundet w okolicach Oslo w celu poznania ich opinii na temat związków zawodowych i przyczyn ich członkowstwa. W Oslo to przede wszystkim Związek Cieśli i Pracowników Budowlanych, do których przystępują polscy pracownicy. Na początku związki zawodowe w dużym stopniu pomagały w rozwiązywaniu problemów, aby pozyskać polskich członków. Niezrzeszeni zwracali się do związków, zostawali ich członkami i uzyskiwali potrzebną pomoc. Chociaż polscy pracownicy wiedzą niewiele na temat działalności związków zawodowych w Norwegii, to im więcej się o tym dowiadują, tym bardziej są pozytywnie nastawieni. Polacy, którzy przystępują do związków, to przede wszystkim ci, którzy planują zostać w Norwegii na dłuższy okres bądź na stałe. W Norwegii istnieje wolność zrzeszania się, co oznacza, iż każdy ma prawo przynależenia do jakiejś organizacji. W przypadku polskich pracowników barierą może być dla nich obawa przed niezadowoleniem pracodawcy lub stwarzaniem przez niego jakiś problemów. Pracownicy luźno związani z norweskim rynkiem pracy i społeczeństwem norweskim są jeszcze bardziej narażeni na ostre reakcje lub groźby ze strony szefa, również ze względu na nieznajomość swoich praw. Czytaj więcej...

Polonijna wystawa grzybów w Oslo Wrzesień to najbardziej urodzajny miesiąc dla wielbicieli grzybobrań i dlatego jest to najlepszy czas, aby zaprosić Państwa na bliskie spotkanie z grzybami. W ostatnie dwa weekendy września w siedzibie Polsk Kurssenter, Karl Johansgate 8, odbędzie się cykl szkoleń „Poznaj grzyby, a unikniesz zatrucia” prowadzony przez Marię i Wacława Pszonaków, grzyboznawców, członków Ogólnopolskiego Stowarzyszenia „Darz Grzyb”. Prezentacja multimedialna pozwoli Państwu posiąść podstawową wiedzę o grzybach trujących i podobnych do nich grzybach jadalnych oraz zwróci uwagę na ważne szczegóły, które pomogą w ich odróżnianiu. Zapoznamy się z najgroźniejszymi grzybowymi trucicielami – Muchomorem sromotnikowym i jadowitym – poznamy ich tajemną broń i skutki ich spożycia. Dowiemy się, jak prawidłowo reagować na objawy zatrucia grzybami. Zachęcam również do odwiedzenia pierwszej polonijnej wystawy grzybów, które zostaną zebrane w lasach norweskich. Podczas wystawy będą prowadzone warsztaty mikologiczne, na których grzyboznawcy omówią zaprezentowane gatunki, ich siedliska oraz sposoby prawidłowego zbioru, przechowywania i przetwarzania grzybów jadalnych. Na wystawie nie zabraknie też miejsca na prezentację grzybów egzotycznych, coraz bardziej popularnych wśród amatorów grzybowego smaku. Moja spiżarka zaczyna się zapełniać słoikami z marynowanymi kurkami, borowikami, i już pachnie grzybowym suszem. Ku mojemu zadowoleniu w lasach okalających Oslo napotkałam duże ilości Bielaczka owczego, rosnącego w charakterystycznych czarcich kręgach. Masowo na tych terenach występuje też Kolczak obłączasty, o którego w polskich lasach coraz trudniej. Pospolicie występuje kilka gatunków Pieprznika, które prócz słynnej Kurki przez wielu grzybiarzy pozostają niezauważone. Wymienione jadalne i smaczne grzyby zostaną zaprezentowane na wystawie. Dowiecie się także Państwo, jak je przyrządzić, aby podczas zimowych dni były smacznym wspomnieniem grzybowych wypraw. Wrześniowy las grzybami kwitnie, więc warto wziąć koszyk w rękę i udać się na spacer do pobliskiego lasu na małe relaksujące grzybobranie. Maria Pszonka Szczegółów dotyczących szkoleń i prezentacji udziela redakcja gazety. Czytaj więcej...

Silny układ odpornościowy W Norwegii znane jest przysłowie mówiące o tym, by zażywać tran w miesiącach, których nazwa zawiera „r”. Wrzesień – po norwesku September – to pierwszy miesiąc, w którym Norweg zaczyna myśleć o wzmocnieniu swojego układu odpornościowego. „Twoja Norwegia” przedstawia kilka rad, jak zmniejszyć ryzyko wystąpienia przeziębień lub złagodzić ich skutki. • W zdrowym ciele, zdrowy duch! Czyli ruch i jeszcze raz ruch! Nic nie przygotuje organizmu na zimową porę tak dobrze jak sport. Podczas ćwiczeń produkujemy więcej melatoniny i adrenaliny, a te pomagają nam zachować optymizm w okresie jesienno-zimowym. Pełen energii organizm broni się lepiej przed przeziębieniem. Najlepszy ruch oczywiście na świeżym powietrzu, bo zapewnia nam odpowiednie dotlenienie. • Jedz surówki i sałatki! Zawarte w warzywach i owocach witaminy i mikroelementy usprawniają przemianę materii i dostarczają niezbędnych witamin. Zatem zwłaszcza jesienią i zimą, kiedy mamy mniejszy dostęp do świeżych warzyw i owoców, zatroszcz się o to, aby nie zabrakło ich w twojej diecie. • Pij dużo wody. Choć nie ma upałów i myślimy raczej o kubku gorącej czekolady, to twój organizm potrzebuje właśnie wody. Woda wypijana między posiłkami pozwala usunąć szkodliwe produkty przemiany materii oraz zapewnić dobre nawodnienie tkanek. • Dbaj o wystarczającą ilość snu – 7-8 godzin na dobę. Niedobrze jest spać za długo, nie wolno spać za mało! Pamiętaj, aby przed snem dobrze wywietrzyć sypialnię. • Wprowadź do swojej diety owoce zawierające witaminę C, np. grapefruity. Witamina C warunkuje sprawne funkcjonowanie układu odpornościowego. Chroni składniki komórkowe przed szkodliwym działaniem wolnych rodników. Uczestniczy w syntezie kwasów żółciowych, niezbędnych do trawienia i wchłaniania tłuszczów w przewodzie pokarmowym, oraz w syntezie karnityny, niezbędnej do wykorzystania energii z kwasów tłuszczowych, usprawnia przemianę materii i obniża stężenie cholesterolu w osoczu krwi. • Pij sok pomidorowy – zawiera dużo potasu. • Codziennie pij tran lub łykaj kapsułki Omega 3. W tranie zawarte są duże ilości nienasyconych kwasów tłuszczowych, a zwłaszcza wyjątkowo wartościowych kwasów omega-3, omega-6, oraz witamin (głównie A i D). Tran ma doskonałe zastosowanie jako lek wstrzymujący procesy zachodzące w naszym organizmie przy małej ilości światła. • Ubieraj się stosownie do pogody. Pamiętaj, aby nie wyziębiać ani nie przegrzewać organizmu. • Zaopatrz się w komplet oddychającej bielizny (do nabycia we wszystkich sklepach sportowych). Pozwoli to twojemu organizmowi utrzymać stosowną temperaturę podczas jesiennych czy zimowych spacerów. • Myśl POZYTYWNIE! Nic tak nie uodparnia organizmu jak optymistyczne podejście do życia. Stres obniża twoją odporność. Pamiętaj o odpoczynku, najlepiej czynnym! Z życzeniami zdrowia Wanda Jarocka Czytaj więcej...